Nan chèche sa ki pa pou nou, anpil fwa pye nou mare ak tout kalite pwoblèm. Epoutan, nou gen yon peyi ki ba nou yon lang, yon kilti, ak orijinalite pa l san fòs kote. Nou pa bezwen ale lwen pou sa, zouti a la deja. Se sèvi ak li kòmsadwa nan tout sikonstans. Epi bay lang manman nou, lang zansèt yo, tout enpòtans li merite, se yon obligasyon. Konsa n ap sispann machande respè.
Pale lang pa nou, jan nou dwe fè sa, ap rezoud yon pakèt pwoblèm nou pa ta sipoze. Konprann tou pale ak ekri kreyòl pa anpeche pèsonn pale tout lòt lang. Sa mande pou nou fè bon chwa ak tèt frèt depi nan sistèm edikasyon nou. Nan sans sa, li pi bon pou fòme timoun ak jèn ayisyen yo nan lang kreyòl la.
Nou menm ankò ap di kreyòl la, sèl lang gwo majorite ayisyen yo pale, Men yon lang, kèlkeswa peyi sou latè, se pou kominike, pou fè echanj, pou youn konprann lòt. Men sa mande jefò nan tout domèn. Se pa sèlman travay yon ti gwoup. Se pare pou nou pare pou sa.
Nan sèvi ak pratike lang zansèt yo kite pou nou an, nou gen travay pa nou pou nou fè ladan l. Chak lang gen dinamik li. Sa vle di li toujou ap grandi, chanje, vin pi rich avèk anpil mo tou nèf… Se kapasite moun k ap sèvi ak lang lan k ap montre fòs pou nou pote nouvo mo, bèl mo ki chaje ak imaj pou rakonte istwa nou, enstwi zanfan yo, dekri sa nou santi, sa nou vle, sa nou pa vle…
Sa fè lontan n ap tande Ayisyen parèy nou k ap pale. Men depi l fè yon flay, li di w : « Se kreyòl m ap pale. » Kòmkwa lang zansèt yo pa gen gramè ak sentaks. Li ta pi bon pou nou sispann konpòtman prejije sa yo paske, san nou pa rann nou kont, n ap devalorize pwòp tèt nou.
Si w pa konn kijan pou pale lang lan oswa ekri l nòmalman, pa gen wout pa bwa, se aprann pou w aprann. Soti nan jounalis, atis, chantè, gwoup nan tout kategori, pou rive nan politisyen ak lidè nan diferan relijyon k ap lage jan yo pito nan kreyòl la, nou fè lang lan ak popilasyon an plis mal pase byen. Konpòtman sa yo rive jouk lòt bò dlo, kote menm etranje trete lang pa nou ak anpil neglijans.
Se yon mank respè pou tout yon pèp ak tout moun ki pale lang lan lè nou pèmèt nou ekri l oswa pale l nenpòt jan. Moun ki fè sa kite pòt louvri pou etranje vin pyafe sou fyète nou. Anpil Ayisyen, tankou mwen pa t aprann kreyòl sou ban lekòl. Li pa twò ta pou nou aprann pale ak ekri kreyòl. Ayisyen pale anpil lang. Nou ka fè sa pou tèt nou, pou peyi nou, pou zansèt yo… Konsa, n ap kite yon pi bon eritaj pou jenerasyon k ap vini yo!
Merci de commenter